Okoliczności powstania i funkcjonowanie szkoły w czasach niemieckich
W II połowie XIX w., po zjednoczeniu Niemiec, powstały sprzyjające możliwości rozwoju. Wiele małych miejscowości, w tym Fraustadt, czyli dzisiejsza Wschowa, skorzystało z tej sytuacji i zaczęło rozbudowywać swoją infrastrukturę. Budynek naszej szkoły powstał właśnie w ramach takich inwestycji, a pamiątkowe daty (1902–1904) związane z tym wydarzeniem znajdują się nad głównym wejściem. Tak powstało Seminarium Nauczycielskie, które z powodzeniem rozpoczęło działalność na początku XX w. Przypomnę, że w Niemczech był to okres nasilenia germanizacji w szkolnictwie, więc liczni absolwenci seminarium mieli co robić.
fot: https://polska-org.pl/8173736,foto.html
Sytuacja uległa zmianie po klęsce Niemiec w I wojnie światowej. Zmieniły się granice państw, a Fraustadt stało się prowincjonalnym miasteczkiem. Seminarium zamknięto, a po kilku latach i niezbędnych zmianach umieszczono tu powszechną szkołę katolicką. Jej otwarcie zbiegło się z odwiedzinami miasta i najprawdopodobniej także tej placówki przez prezydenta Niemiec. Na cześć tego wydarzenia szkole nadano imię ówczesnego prezydenta, marszałka Paula von Hindenburga.
Podczas obu wojen światowych budynek szkoły był zajęty przez wojsko. W czasie I wojny światowej znajdowało się tu sanatorium dla żołnierzy niemieckich, a podczas II wojny światowej — frontowy szpital Armii Czerwonej. Z tego okresu żołnierze radzieccy pozostawili po sobie pamiątki w postaci wyrytych podpisów, m.in. przy głównym wejściu do szkoły.
Jak to się zaczęło i czasy stalinizmu
Po II wojnie światowej Fraustadt znalazło się w granicach Polski pod nową nazwą — Wschowa. Na Ziemiach Odzyskanych za priorytet uznano utworzenie polskiego szkolnictwa na wszystkich szczeblach — od podstawowego, przez średnie, po zawodowe. Za uruchomienie szkolnictwa zawodowego odpowiadał Henryk Woźniak z poznańskiego kuratorium. W wyniku jego starań 16 września 1946 r. rozpoczęła działalność Publiczna Szkoła Dokształcająca Zawodowa, a wraz z nią zaczęła się historia naszej szkoły.
Naukę rozpoczęło w niej 52 uczniów, a dyrektorem placówki został jej założyciel. We wrześniu 1947 r. nastąpiła pierwsza zmiana nazwy szkoły na Publiczną Średnią Szkołę Zawodową. Liczba uczniów szybko wzrastała. W szkole uczono następujących specjalizacji: mechanicznej, elektrycznej, odzieżowej i ogólnozawodowej. Już podczas pierwszej wizytacji szkoły, przeprowadzonej 16 listopada 1946 r., zapadła decyzja o konieczności stworzenia własnych warsztatów szkolnych. Utworzono je w byłych obiektach koszarowych przy obecnym placu Kosynierów. W 1949 r. szkołę opuścili pierwsi absolwenci.
Mimo że w czasach stalinizmu władze komunistyczne ściśle kontrolowały zachowanie młodzieży, poddając ją indoktrynacji, to w latach 1951–1952 działała w szkole tajna organizacja „Młodzieżowe Siły Zbrojne”. Uczniowie należący do tej organizacji byli represjonowani, co upamiętnia tablica pamiątkowa przy głównym wejściu.
Dynamiczny rozwój, nowe kierunki i nadanie szkole patrona
Po wcześniejszych przygotowaniach w 1961 r. utworzono 5-letnie Technikum Przemysłu Drzewnego. Była to nowa oferta wsparta wyspecjalizowaną kadrą nauczycielską, profesjonalnym zapleczem do nauki zawodu w szkole i na warsztatach oraz możliwością zamieszkania w internacie. Jak się później okazało, był to przysłowiowy strzał w dziesiątkę, a nasza szkoła stała się znana w kraju. W ciągu następnych 30 lat absolwentami tego kierunku zostawali uczniowie mieszkający nawet kilkaset kilometrów od Wschowy, realizując później swoją karierę zawodową z sukcesami.
fot: https://polska-org.pl/5226671,foto.html
Popularność tego kierunku już w latach 60. zaowocowała utworzeniem 3-letniego Technikum Przemysłu Drzewnego dla osób chcących podnieść swoje kwalifikacje zawodowe. Dostrzeżono również potrzebę podnoszenia kwalifikacji przez absolwentów szkół zawodowych, tworząc Technikum Mechaniczne dla Pracujących.
W 1966 r. nastąpiło uroczyste nadanie szkole imienia Stanisława Staszica, a Komitet Rodzicielski ufundował sztandar. Był to pierwszy sztandar, który dzisiaj wraz z jego opisem znajduje się w gablocie na szkolnym korytarzu. Wybór patrona nie był przypadkowy. Staszic jest uznawany za pioniera szkolnictwa zawodowego. Okazało się, że patron stał się dla nas symbolem. Dzisiaj o naszej szkole mówi się po prostu „Staszic”.
fot: https://muzeumstaszica.pl/portrety-staszica,88
Utworzenie Zespołu Szkół Zawodowych i obchody 30-lecia
Na początku lat 70. powstało Liceum Zawodowe. Coraz więcej absolwentów dzięki zdanej maturze mogło kontynuować swoją edukację na poziomie szkolnictwa wyższego. Różnorodność szkół działających w ramach naszej placówki (było ich kilka) i nauczanych w nich specjalności (było ich kilkanaście) doprowadziły do powołania w 1972 r. Zespołu Szkół Zawodowych. Staliśmy się dużą placówką.
Podczas organizowanego z wielką pompą 30-lecia powstania szkoły (były to czasy Gierka) informowano m.in. o zatrudnionych 107 pracownikach etatowych, w tym 60 nauczycielach. Do szkoły uczęszczało wtedy 1100 uczniów.
Przełom lat 70. i 80. był bardzo trudny. Pogłębiający się kryzys i stan wojenny doprowadziły do stagnacji również w szkolnictwie. Na uwagę zasługuje jednak fakt, że w czasie trwania w Polsce karnawału „Solidarności” w 1980 r. także w naszej szkole powstał oddział NSZZ „Solidarność”.
Z kryzysu szkoła wyszła obronną ręką. Jesienią 1984 r. utworzono Liceum Ekonomiczne. Była to kolejna prestiżowa specjalność otwarta w Zespole Szkół Zawodowych. Mimo zmian nazwy i cyklu nauczania specjalność tę realizujemy w naszej szkole do dzisiaj. W trudnych czasach Polski Ludowej to właśnie absolwenci Technikum Przemysłu Drzewnego, Liceum Ekonomicznego oraz klas zawodowych, wspierani przez profesjonalną kadrę, przez dziesięciolecia tworzyli w naszym środowisku szczególną pozycję „Staszica”.
W II połowie lat 90. szkoła uruchomiła różne formy kształcenia i dokształcania dla dorosłych. W tym okresie liczba uczniów i słuchaczy sięgnęła blisko 1500 osób.
Reforma szkolnictwa na przełomie wieków i wielkie zmiany
Rok 1999 był przełomowy dla naszej szkoły. Nastąpiła gruntowna reforma systemu oświaty i wynikająca z niej restrukturyzacja szkolnictwa, w tym szkolnictwa zawodowego. Równolegle przeprowadzono reformę podziału administracyjnego, a organem nas nadzorującym stał się powiat.
W 2002 r. utworzono w szkole Liceum Ogólnokształcące. Natomiast zakończyły swoją działalność warsztaty szkolne. Mimo prób utrzymania wygasły również klasy o specjalności drzewnej. Z bólem pożegnaliśmy się z Technikum Przemysłu Drzewnego. Zniknęły szkoły wieczorowe i Szkoła Przysposabiająca do Zawodu. Radykalnie zmniejszyła się liczba klas zawodowych. Zaczęliśmy stawać się szkołą ekonomiczno-informatyczną.
fot: https://zw.pl/i-zs-we-wschowie-swietuje-80-lecie-ruszyly-zapisy-na-zjazd-absolwentow,155933
Od 1 września 2006 r. zaczęła obowiązywać nowa nazwa — I Zespół Szkół im. Stanisława Staszica. Jest ona aktualna do dzisiaj. Nadano nam również nowy sztandar szkoły.
W latach 2009–2011 wzbogacono infrastrukturę sportową naszej szkoły. Otwarto salę gimnastyczną i kompleks sportowy „Orlik”. W 2011 r. wdrożono w Liceum Ogólnokształcącym projekt innowacyjny — „Program edukacji dla bezpieczeństwa”.
Staszic współcześnie. Idzie nowe.
W 2019 r., w ramach reformy systemu oświaty, utworzono pięcioletnie technikum, w którym młodzież uczy się obecnie w pięciu specjalizacjach, oraz czteroletnie liceum ogólnokształcące. Od 2020 r. realizowany jest w nim projekt pod patronatem Ministerstwa Obrony Narodowej — Oddział Przygotowania Wojskowego. Również w ramach współpracy z MON na ścianie sali gimnastycznej powstał mural upamiętniający „wypad na Wschowę” z 2 września 1939 r.
Na przełomie pierwszej i drugiej dekady XXI w., podobnie jak szkolnictwo w całym kraju, dotkliwie odczuliśmy głęboki kryzys systemu oświaty oraz konsekwencje pandemii. W kraju pojawiły się także problemy demograficzne.
W I Zespole Szkół zatrudnionych jest 59 pracowników, w tym 50 nauczycieli. Do szkoły uczęszcza 627 uczniów. „Staszic” współpracuje z wieloma partnerami. Wśród nich są KGHM Polska Miedź, Zielonogórski Pułk Przeciwlotniczy oraz Peter-Paul-Cahensly-Schule w Limburgu.
Szkoła i uczniowie uczestniczą w wielu projektach regionalnych, krajowych i międzynarodowych. Staramy się utrzymywać dobre kontakty ze środowiskiem lokalnym. Przez rok gościliśmy w naszych murach I LO, czyli „Zana”. W szkole powstają profesjonalne sale do praktycznej nauki przedmiotów zawodowych, a także funkcjonuje interaktywna strzelnica. Postawiliśmy na tworzenie bezpiecznej szkoły.
Rok 2026 jest dla nas szczególny. Wszyscy razem przygotowujemy się do obchodów 80. rocznicy powstania szkoły, które odbędą się 19 września 2026 r.
Harmonogram obchodów
80 lat I Zespołu Szkół we Wschowie! 
